Pyetje të shpeshta
Pyetje të shpeshta për Kodin e Punës
Përgjigje të shkurtra për pyetjet që bëhen më shpesh për marrëdhëniet e punës, secila me nenin e Kodit të Punës ku bazohet.
Sa ditë pushim vjetor më takojnë?
Të paktën 22 ditë pune pushim të paguar në vit. Kontrata kolektive ose individuale mund të parashikojë më shumë, por jo më pak. Festat zyrtare nuk llogariten brenda pushimit vjetor: nëse një festë zyrtare bie gjatë pushimit, pushimi vjetor shtyhet.
Nëse nuk keni plotësuar një vit pune, ditët e pushimit llogariten në raport me kohën që keni punuar. Periudhat e paaftësisë së përkohshme për punë llogariten si kohë pune.
Kush e cakton kur do të marr pushimet vjetore, dhe a humbasin pushimet që nuk i kam marrë?
Datën e fillimit të pushimeve e cakton punëdhënësi, duke mbajtur parasysh dëshirën tuaj, dhe duhet t'jua njoftojë të paktën 30 ditë përpara. Pushimet jepen gjatë vitit të punës ose deri në fund të tremujorit të parë të vitit pasardhës.
Nëse gjatë pushimeve shtroheni në spital ose qëndroni në shtëpi për sëmundje ose aksident, të vërtetuar me raport mjekësor, pushimi shtyhet. E drejta për pushimet që nuk janë dhënë ose nuk janë marrë parashkruhet pas tre vjetësh nga dita kur ju ka lindur.
Sa zgjat periudha e provës dhe si mund të zgjidhet kontrata gjatë saj?
Periudha e provës janë 3 muajt e parë të punës, përveç rastit kur palët kanë pasur më parë kontratë për të njëjtën punë. Ajo mund të shkurtohet ose të hiqet me marrëveshje me shkrim ose me kontratë kolektive.
Gjatë provës secila palë mund ta zgjidhë kontratën duke i njoftuar palës tjetër vendimin të paktën 5 ditë përpara.
Sa është afati i njoftimit kur largohem ose më largojnë nga puna?
Për kontratën me afat të pacaktuar, pas periudhës së provës, afati i njoftimit varet nga sa ka zgjatur marrëdhënia e punës: dy javë deri në gjashtë muaj; një muaj për mbi gjashtë muaj deri në dy vjet; dy muaj për mbi dy deri në pesë vjet; tre muaj për më shumë se pesë vjet. Afati zgjatet deri në fund të javës ose të muajit, sipas rastit.
Nëse njëra palë e zgjidh kontratën pa respektuar afatin, zgjidhja trajtohet si zgjidhje me efekt të menjëhershëm. Kur kontratën e zgjidh punëdhënësi, gjatë afatit të njoftimit keni të drejtë për të paktën 20 orë leje të paguar në javë për të kërkuar punë të re.
Çfarë procedure duhet të ndjekë punëdhënësi para se të më largojë nga puna?
Pas periudhës së provës, punëdhënësi duhet t'ju njoftojë me shkrim të paktën 72 orë para një takimi, ku ju shpjegon arsyet e vendimit që mendon të marrë dhe ju jep mundësi të shpreheni. Zgjidhja e kontratës ju njoftohet me shkrim, nga 48 orë deri në një javë pas takimit, bashkë me arsyet.
Nëse punëdhënësi nuk e ndjek këtë procedurë, detyrohet t'ju paguajë një dëmshpërblim të barabartë me dy paga mujore, përveç dëmshpërblimeve të tjera të mundshme. Respektimin e procedurës duhet ta provojë punëdhënësi. Procedura nuk zbatohet në pushimet kolektive nga puna.
A më takon shpërblim për vjetërsi kur më largojnë nga puna?
Po, nëse kontratën e ka zgjidhur punëdhënësi dhe keni punuar te ai të paktën tre vjet. Shpërblimi është të paktën sa paga e 15 ditëve për çdo vit të plotë pune, e llogaritur mbi pagën në fund të marrëdhënies së punës. Kur paga ndryshon, llogaritet mbi mesataren e pagës së vitit paraardhës.
Shpërblimin e humbni nëse jeni larguar me efekt të menjëhershëm për shkaqe të arsyeshme. Nëse largimi ishte pa shkaqe të arsyeshme, shpërblimi për vjetërsi i shtohet dëmshpërblimit për largimin e padrejtë.
Sa kohë kam për të paditur punëdhënësin për largim të padrejtë nga puna?
Padia ngrihet në gjykatën kompetente brenda 180 ditëve nga dita e zgjidhjes së marrëdhënies së punës. Nëse motivi i padrejtë zbulohet pasi ka kaluar ky afat, padia ngrihet brenda 30 ditëve nga dita e zbulimit.
Për largimin e menjëhershëm të pajustifikuar, gjykata mund të caktojë një dëmshpërblim deri në një vit pagë, i cili i shtohet pagës që do t'ju takonte për afatin e njoftimit.
Sa orë në ditë mund të punoj dhe sa orë shtesë mund të më kërkohen?
Dita normale e punës është jo më shumë se 8 orë, dhe për punëmarrësit nën 18 vjeç jo më shumë se 6 orë. Pushimi ditor është të paktën 11 orë pa ndërprerje, ndërsa pushimi javor të paktën 36 orë, nga të cilat 24 pa ndërprerje, dhe përfshin të dielën. Përjashtimet nga pushimi javor rregullohen me vendim të Këshillit të Ministrave ose me kontratë kolektive.
Punëdhënësi mund të kërkojë jo më shumë se 200 orë shtesë në vit. Ky kufi mund të tejkalohet vetëm me autorizim të Inspektoratit të Punës, në raste force madhore ose punësh urgjente në dobi të popullsisë. Orë shtesë nuk mund të kërkohen kur keni punuar 48 orë në javë. Gratë shtatzëna dhe nënat me fëmijë nën një vjeç nuk mund të punojnë orë shtesë.
Sa ditë para dhe pas lindjes nuk lejohet të punojë gruaja?
Ndalohet puna për gratë shtatzëna 35 ditë para lindjes dhe 63 ditë pas lindjes. Kur gruaja pret më shumë se një fëmijë, periudha para lindjes bëhet 60 ditë.
Gratë shtatzëna dhe ato me fëmijë në gji nuk mund të punësohen në punë të rënda ose të rrezikshme për shëndetin e nënës dhe të fëmijës.
A duhet të kem kontratë pune me shkrim?
Po. Kontrata e punës lidhet me shkrim dhe përmban, ndër të tjera, identitetin e palëve, vendin dhe përshkrimin e punës, datën e fillimit, pagën dhe datën e pagesës, kohën normale javore të punës, pushimet e paguara, afatin e njoftimit dhe periudhën e provës.
Në raste të veçanta dhe të justifikuara, kur kontrata nuk është lidhur me shkrim, punëdhënësi është i detyruar ta lidhë brenda 7 ditëve nga dita e punësimit.